August 2006


“But how do we know when irrational exuberance has unduly escalated asset values, which then become subject to unexpected and prolonged contractions as they have in Japan over the past decade?”

Τάδε έφη Alan Greenspan στις 5 Δεκεμβρίου 1996, ενώπιον εκλεκτού ακροατηρίου στο επίσημο γεύμα του American Enterprise Institute στο Washington Hilton Hotel.
Λίγο μετά από αυτά τα σχετικά δυσνόητα σε πρώτο άκουσμα λόγια τα χρηματιστήρια έπεσαν σε όλο το κόσμο! (η μεγάλη πτώση βέβαια ήρθε 4 χρόνια αργότερα)

Τι σημαίνει “Irrational Exuberance“;
Στη γλώσσα μας θα το μεταφέραμε σαν “παράλογο ενθουσιασμό“, δηλαδή η γενικευμένη εκείνη ψυχολογία της πλειοψηφίας του επενδυτικού κοινού και η πεποίθηση ότι, ενώ τα θεμελιώδη (αλλά και η τεχνική ανάλυση) προειδοποιούν για επικείμενη πτώση/διόρθωση (ή σπάσιμο φούσκας άν προτιμάτε) των αξιών μιας αγοράς, εν τούτοις ο επενδυτικός πυρετός συνεχίζεται εκτοξεύοντας τις τιμές στην …στρατόσφαιρα.

Τα λόγια τούτα έμειναν στην ιστορία κυρίως σαν κώδωνας κινδύνου και προειδοποίηση για αναμενόμενη μεγάλης τάξεως διόρθωση σε μία αγορά.
Τα ίδια λόγια Irrational Exuberance χρησιμοποιεί και για τον τίτλο του βιβλίου του ο Robert J. Shiller, καθηγητής Οικονομίας στην έδρα Stanley B. Resor στο Department of Economics and Cowles Foundation for Research in Economics του Πανεπιστημίου Yale.

Στο βιβλίο του ο καθ. Shiller αναλύει το “παράλογο” πλέον φαινόμενο της φούσκας των χρηματιστηρίων (εδώ πρόκειται για το αμερικανικό μοντέλο αλλά η ανάλυση μπορεί να εφαρμόσει σε οποιαδήποτε αγορά) κατά κύριο δε λόγο εξετάζει την περίφημη φούσκα των ακινήτων.

Από το βιβλίο αυτό σας μεταφέρω ένα γράφημα (μοναδικό στο είδος του) που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες επεξηγήσεις.

Παρουσιάζει τη πορεία της αξίας των ακινήτων (στις ΗΠΑ) σε προοπτική πλέον του ενός αιώνα. Από το 1890 μέχρι σήμερα….

κλικ για μεγθυνση

Εδώ τίθεται το εύλογο ερώτημα: Πού θα πάνε οι τιμές των ακινήτων όταν θα σπάσει η φούσκα;…

(Σημείωση: το ποστ αυτό το πρωτο-παρουσίασα στο e-roosters.blogspot.com και ίσως θα ήταν χρήσιμο να το επισκεφθείτε και εκεί ώστε να δείτε και τα διάφορα σχόλια που προκάλεσε…)

Ένας καλός Χρυσοθήρας που σέβεται τον εαυτό του, συνεχώς ερευνά και ψάχνει για θέματα που αφορούν το “κίτρινο μέταλλο”.

Βρήκα λοιπόν – και σας μεταφέρω – ένα κοίτασμα … θέλω να πώ, ένα απόσπασμα από κάτι που πρόσφατα έγραψε ο Richard Russell (από τους ελάχιστους ‘guru’ της αγοράς που έχουν προβλέψει όλες τις μεγάλες καμπές της Wall Street από το 1955 και εντεύθεν με μεγάλη επιτυχία!) και που πιστεύω ότι εκφράζει απόλυτα τη φιλοσοφία για την αναμενόμενη πορεία του χρυσού στις μέρες μας.

Λέει λοιπόν ο R.R.

Και τώρα θα σας πω λίγα λόγια για το χρυσό. Έχω βαρεθεί να διαβάζω καθημερινές αμέτρητες αναλύσεις για κάθε παραμικρή κίνηση της τιμής του μετάλλου αυτού.

…’είναι υπεραγορασμένο’, ‘είναι στα ψηλότερα όλων των εποχών’, ‘έχει πάρει πιά πολύ δημοσιότητα’, ‘οι θεσμικοί κάνουν τούτο’, ‘οι θεσμικοί κάνουν εκείνο’…

Θα σας πω ένα μυστικό. Στη πραγματικότητα δεν δίνω δεκάρα για το τι λένε σε καθημερινή βάση για τον χρυσό οι ‘ειδικοί’.

Να λοιπόν πώς το βλέπω εγώ. Όταν κάνω την απογραφή μου βάζω το χρυσό σε ξεχωριστή στήλη – μόνο του. Ούτε κάν μαζί με τα περιουσιακά μου στοιχεία. Απλά θυμάμαι ότι έχω σύνολο τόσες ουγγιές χρυσού και αυτό είν’ όλο. Δεν κάθομαι κάθε τόσο να υπολογίζω τόσο επί τόσο άρα τόσα δολλάρια, σύμφωνα με την εκάστοτε τιμή.
Και το κάνω αυτό διότι απλά δεν έχω σκοπό να πουλήσω αυτό το χρυσό. Οπότε δεν με νοιάζει εάν η σποτ τιμή πέσει στα $300 ή ανέβει στα $3000. Θεωρώ το χρυσό ως ένα περιουσιακό στοιχείο που θέλω πάντα να κατέχω ό’ τι κι’αν γίνει.

Βλέπετε, είμαι πεπεισμένος ότι το δολλάριο είναι καταδικασμένο. Όπως και κάθε ‘fiat’ νόμισμα που έχει φτιαχτεί από τον άνθρωπο από την αρχή της ιστορίας ήταν καταδικασμένο. Έτσι είναι και το δολλάριο καταδικασμένο. Αυτό συμβαίνει επειδή είναι μέσα στη ίδια τη φύση των πολιτικών που διαχειρίζονται ένα fiat νόμισμα να το “καταξοδέψουν” μέχρι τελικής απαξίας. Στο σύστημα του “χάρτινου” fiat χρήματος δεν υπάρχει όριο πόσο θα ξοδέψουν οι πολιτικοί. Εξ’ άλλου μόνο ξοδεύοντας μπορούν να προσφέρουν οι πολιτικοί στους εκλογείς τους αυτά που ζητούν. Μόνο ξοδεύοντας μπορούν (οι πολιτικοί) να επανεκλεγούν.

Συνεπώς ο εκμηδενισμός της αξίας του δολλαρίου δεν εξετάζεται εάν θα πραγματοποιηθεί ή όχι. Είναι απλά θέμα χρόνου να γίνει. Όταν ο Άλαν Γκρήνσπαν ανέλαβε τη FED το δολλάριο έδειχνε να είναι σε σχετικά καλή κατάσταση και οι ΗΠΑ συγκαταλέγονταν μεταταξύ των μεγαλυτέρων πιστωτών παγκοσμίως. Μέσα στα 18 χρόνια της “βασιλείας” Γκρήνσπαν το δολλάριο έχασε περί το 50% της αγοραστικής του αξίας. Σήμερα οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος οφειλέτης στον κόσμο. Με τέτοια δεδομένα, περιμένω την αγοραστική δύναμη του δολλαρίου να μειωθεί ακόμα πιό γρήγορα απ’ ότι την εποχή Γκρήνσπαν.

Αυτός λοιπόν είναι ένας από τους λόγους που δεν ασχολούμαι με την ανάλυση της τιμής του χρυσού σε καθημερινή, εβδομαδιαία ή και μηνιαία βάση. Ειλικρινά δεν με ενδιαφέρει η βραχυχρόνια, ή ακόμα και η μεσοπρόθεσμη τάση του χρυσού. Γνωρίζω ότι στο τέλος ο χρυσός θα έχει πραγματική αγοραστική δύναμη τη στιγμή που το δολλάριο θα είναι ένα άχρηστο χαρτάκι.

Είμαι 82 ετών. Έχω δεί με τα μάτια μου τι έχει συμβεί στη αγοραστική αξία του δολλαρίου στη διάρκεια της ζωής μου. Αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει, αλλά ούτε και οι πολιτικοί πρόκειται ν’αλλάξουν. Άρα όσον αφορά το χρυσό ένα μόνο με νοιάζει – πόσες ουγγιές έχω και εάν πρόκειται να πάρω κι’άλλες σήμερα ή θα περιμένω ακόμα λίγο πριν αγοράσω…

Αυτό δε σημαίνει, βέβαια ότι δεν χρειάζεται να γράφω πιά τίποτα σχετικά με το χρυσό. Είμαι σύμβουλος επενδύσεων και οι πελάτες μου ζητούν να μάθουν για το χρυσό σήμερα και αύριο και την επόμενη εβδομάδα.
Πολύ καλά λοιπόν, η συμβουλή μου είναι να διαβάσετε όλα όσα σας γράφω για το χρυσό – αλλά από επενδυτική άποψη η συμβουλή μου είναι να συσσωρεύσετε όσο περισσότερο μπορείτε το μέταλλο και να μην ασχλείστε με τη καθημερινή του κίνηση. Η ασχολία με τη καθημερινή τάση της τιμής του χρυσού είναι μόνο για “σπορ” αλλά η μακροχρόνια σημασία του χρυσού είναι θέμα επιβίωσης.

Πού όμως θα φτάσει η τιμή του χρυσού; … Ξεχάστε το.

Καλύτερα να ερωτήσετε, “Ποιά θα είναι η μελλοντική αγοραστική αξία του δολλαρίου;” Σε αυτό το ερώτημα μπορώ να απαντήσω.

Η μελλοντική αγοραστική αξία του δολλαρίου είναι μηδέν, zero, nada, niente, zip….

(Σ.τ.Μ: ….caveat emptor)

Στις 8 Αυγούστου ο (νέος) αρχηγός της FED κ. Βενιαμίν Μπερνάνκε έβαλε ένα (προσωρινό;) στοπ στο σερί των διμηνιαίων αυξήσεων που οδήγησαν το βασικό επιτόκιο από το 1% στο 5,25%.
Η αλήθεια είναι ότι το κόστος αυτών των αυξήσεων είχε αρχίσει να “δαγκώνει” την χρηματαγορά, αλλά ο λόγος που πονοκεφαλιάζει τον κ. Μπερνάνκε είναι άλλος…

Σας τον δείχνω σε ελληνική μπλογκοσφαιρική πρωτιά:

κλικ για μεγ�θυνση

Το γράφημα που βλέπετε είναι ο δείκτης εμπορευμάτων (ή άλλως CRB index) και απεικονίζει άν θέλετε τον πληθωρισμό κόστους. Τους τελευταίους μήνες δείχνει να έχει εξαντληθεί λίγο και να κινδυνεύει με πτώση (διάβαζε ύφεση!) και ο κ. Μπερνάνκε δεν το θέλει καθόλου μα καθόλου αυτό (για λόγους που έχω αναλύσει σε προηγούμενα ποστ: INFLATE OR DIE,…θυμόσαστε;)

Προφανώς στην προσπάθειά του να οδηγήσει την πρόσφατη οικονομική άνοδο (που οφειλόταν κατά κύριο λόγο στην επαναχρηματοδότηση των ακινήτων) σε μία “ομαλή προσγείωση” το παράκανε λιγάκι!

Θα τα καταφέρει άραγε;…

Σε προηγούμενο ποστ είχα αναφέρει την έννοια της μόχλευσης (leverage) στις μετοχές Π.Μ. και συγκεκριμένα ότι ισχύει (κατά προσέγγιση) η σχέση 1:3 και ότι τούτο μπορεί να μας βοηθήσει να επωφεληθούμε ιδιαίτερα κατά το τρέχον Bull Market των πολυτίμων μετάλλων.
Θά ήταν βέβαια παράλειψη να μην αναφέρω ότι ο αυτός λόγος μόχλευσης ισχύει και κατά την άνοδο των τιμών αλλά και ..κατά την κάθοδο!

Για τούτο άς ειπωθεί εδώ η προειδοποίηση ότι όσα γράφονται στο blog αυτό δεν αποτελούν πρόταση ή προτροπή για αγορά (ή πωληση) μετοχών ή άλλων επενδυτικών εργαλείων και ότι ο γράφων ουδεμία ευθύνη φέρει για τυχόν ζημίες που ήθελαν προκύψουν από παρόμοιες κινήσεις. Όσα γράφονται εδώ έχουν κυρίως επιμορφωτικό και ψυχαγωγικό χαραστήρα.

Και ύστερα απ’αυτό το απαραίτητο caveat άς δούμε πιό χειροπιαστά το θέμα μας εξετάζοντας πώς συμπεριφέρθηκαν οι τιμές ορισμένων μετοχών κατά τις δύο προηγούμενες ανοδικές κινήσεις της αγοράς, δηλαδή την περίοδο 1975-1980 και την περίοδο του πρώτου ανοδικού σκέλους του πρόσφατου Bull Market χρυσού που ξεκίνησε δειλά-δειλά το 2000 και θα συνεχίζεται για πολύ καιρό ακόμη (σε προσεχές ποστ θα ασχοληθούμε με τον ιδιαίτερο τρόπο εκδίπλωσης των φάσεων ενός τέτοιου Bull Market).

Απόδοση επένδυσης $1000 σε μετοχές Π.Μ. (1975-1980)

κλικ για μεγ�θυνση

Οι αριθμοί και τα ποσοστά μιλούν από μόνα τους και δεν χρήζουν επεξηγήσεων. Το μόνο που θα προσθέσω εδώ είναι ότι οι αναφερόμενες παραπάνω εταιρίες εννοείται πως δεν υπάρχουν πλέον με τα ονόματα αυτά.

Τώρα ας δούμε και τις τιμές μερικών εταιριών που έκαναναν το ντεμπούτο τους στο πρώτο “τίναγμα” (λέγεται και ‘κρυφό‘ διότι τότε τοποθετείται το λεγόμενο ‘έξυπνο χρήμα‘) 2003-2004 της ανόδου που άρχισε από το 2000.

Απόδοση επένδυσης $1000 σε μετοχές Π.Μ. (2003-2004)
κλικ για   μεγ�θυνση

Κλείνοντας για σήμερα θάθελα να προσθέσω ότι σύμφωνα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά των δεικτών του χρυσού (τιμή σποτ σε US$) αλλά και των μετοχών εταιρίων εξόρυξης Π.Μ. (δείκτες XAU και HUI) διανύομε την αρχή της Β’ περιόδου της αγοράς. Είναι η περίοδος συσσώρευσης και προβληματισμού όπου αρχίζει να γίνεται αντιληπτή η όλη υπόθεση από τους “ειδικούς” της αγοράς και αρχίζουν να τοποθετούνται ορισμένοι (όχι πολύ μεγάλοι) θεσμικοί επενδυτές . Το ευρύ κοινό ακόμα ‘καθεύδει’ και δεν συμμετέχει.

Τέλος, θέλω να σας υπενθιμίσω το διάγραμμα της εξέλιξης της τιμής spot σε US$ του χρυσού από το 2000 έως σήμερα για εμπέδωση…

Spot τιμές χρυσού 2000-2006 (σε US$/ουγγιά)

κλικ για μεγ�θυνση

Θα επανέλθω…

Ένας από τους μεγάλους guru του επενδυτικού στερεώματος, ο Peter Grandich μιλάει στον Jim O’Conell ειδικό συντάκτη του καναδέζικου Report on Business TV, για την ευκαιρία επένδυσης που παρουσιάζεται στο Bull Market του χρυσού αλλά και για μερικές επιλεγμένες μετοχές…

“What’s the future of the purchasing power of the dollar? That’s a question I can answer. The future purchasing power of the dollar is zero, nada, niente, zip.

Under the current system with a central bank creating and controlling our money, you are guaranteed to lose purchasing power two different ways — via taxes and via inflation. The central bank system is the greatest scam ever perpetrated on an ignorant public. The eternal enemy of every central bank is — gold.

…τάδε έφη Richard Russell σε χθεσινό του μήνυμα.

Δεν χρειάζεται δα και πολλή οικονομολογική εμβάθυνση για να διαπιστώσει κανείς του λόγου το αληθές.
Αυτό όμως που δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμο και (κυριολεκτικά) εκμεταλλεύσιμο είναι το γεγονός ότι όταν οι τιμές ενός πολυτίμου μετάλλου κινούνται προς μια κατεύθυνση -π.χ. ανοδικά- κατά ένα ποσοστό x% τότε οι μετοχές των μεταλλευτικών εταιριών συνήθως θα κινηθούν αντίστοιχα κατά ποσοστό 3x%. Αυτό αποκαλείται μόχλευση (leverage).

Ποιά η πρακτική του σημασία;

Σε περιόδους μακροχρόνιας κυκλικής ανόδου (Bull Market) στην αγορά των πολύτιμων μετάλλων –οι οποίες έχουν διαρκεια συνήθως 5 με 10 χρόνια– μπορεί κανείς να τοποθετηθεί σε μερικές αξιόπιστες καλές μετοχές μεταλλευτικών εταιριών (mining shares) και να επωφεληθεί τρείς φορές περισσότερο από την άνοδο της τιμής του αντίστοιχου μετάλλου.

Η εξήγηση είναι απλή. Μία εταιρία εξόρυξης και παραγωγής π.χ. χρυσού, έχει ένα συγκεκριμένο κόστος παραγωγής. Έστω $350 ανά ουγγιά χρυσού. Τούτο σημαίνει ότι όταν η τιμή του χρυσού είναι κάτω από τα $350/oz τότε η εταιρία είτε σταματά την παραγωγή είτε παράγει (για να μην κλείσει) με ζημία -για ένα μικρό χρονικό διάστημα.

Εάν όμως ο χρυσός (και τα άλλα πολύτιμα μέταλλα) είναι σε μακρόχρονη αυξητική ζήτηση (“Bull Market“) τότε κάθε δολλάριο επί πλέον στην πάνω από τα $350/oz τιμή του μετάλλου είναι καθαρό κέρδος για την εταιρία.
Στη περίπτωση λοιπόν αυτή, μία άνοδος της τιμής του χρυσού από τα $380 στα $494 ανά ουγγιά αντιπροσωπεύει αύξηση 30% περίπου στην αγορά του μετάλλου.
Γιά την εταιρία όμως σημαίναι άυξηση κερδών από τα $30/oz στα $114/oz, δηλαδή αύξηση κερδών κατά κοντά 300%!

Αυτό λέγεται μόχλευση.

Και αυτός είναι και ο λόγος που ένα σωστά δομημένο χαρτοφυλάκιο πρέπει να περιέχει -πέραν ενός βασικού ποσοστού (core position) σε φυσικό μέταλλο (χρυσό, άργυρο, πλατίνα, παλλάδιο κλπ)- ένα καλό μερίδιο σε mining shares.

….αλλά θα επανέλθω.

Μία πολύ απλή τεχνική θεώρηση του δολλαρίου μας λέει ότι (όπως και στο μεγάλο σχηματισμό H&S που σχηματίστηκε από πέρυσι το καλοκαίρι και διέσπασε στήριξη κατά τα τέλη Απριλίου 2006) ο μικρός σχηματισμός H&S -δεξιά στο γράφημα- είναι “ώριμος”, και εάν δεν κρατήσει τότε το νόμισμα των ΗΠΑ κινδυνεύει άμεσα να δοκιμάσει τη “τελική στήριξη” των 80,5 μονάδων (πράσινη γραμμή κάτω-κάτω)…
..οψόμεθα.

κλικ για μεγ�θυνση

Next Page »